Of onze wereld wel echt is veranderd door technologie?

MFF_Blog_Opinie_021018_General.png
Fredo De Smet

“Of onze wereld wel echt is veranderd door technologie?” Het is een vraag die ik regelmatig krijg. Onlangs weer. Vroeger verzamelde ik snel alle trends of nieuwigheden bij elkaar. Ik betoogde hoe zelfrijdende auto’s mobiliteit kunnen veranderen, artificiële intelligentie muziek kan componeren of DNA hacking kleurenblindheid kan behandelen. Als dat nog niet overtuigend genoeg was, dan smeet ik  er een video van Atlas bovenop. Je weet wel, die salto-sneeuw-robot.

 Maar eigenlijk had deze reactie niet veel effect. Het waren voorbeelden, geen argumenten. Mijn antwoord werd bovendien te emotioneel gebracht. Alsof de gesprekspartner een keuze moest maken: ben ik mee of niet? Zo werkt het niet. 

 Nu gebruik ik een andere strategie: een illustratie uit het gewone leven. ‘Deze zomer was ik in een grootwarenhuis’, zo vertelde ik de gesprekspartner. Het was een winkel waar ik ooit nog als student had gewerkt.’ In de supermarkt viel me op hoe alles nog leek op die plek van toen, ergens in de jaren 90. Ja, er worden meer biogroenten en IPA-bieren verkocht. En oké, de keten heet nu Carrefour in plaats van GB. Maar het interieur en de infrastructuur van de supermarkt was dezelfde als die van een generatie terug.

 En toch is er iets fundamenteel veranderd. Iets waar technologie een grote rol in speelt. Wanneer ik vandaag een kampeertent in de supermarkt vind, kan ik ter plaatse zoeken of dezelfde tent ergens anders goedkoper te verkrijgen is. Simpelweg door mijn smartphone te nemen en naar de Bol of Amazon-app te gaan. Deze diensten houden namelijk niet op aan de muren van het warenhuis. E-commerce houdt geen rekening met de ingang van de winkel. En dat devalueert de Carrefour van een winkel tot een showroom.

 Dus als je vraagt of technologie een impact op onze wereld heeft? Absoluut, de wereld is grenzeloos geworden. Een oeverloos netwerk, gesponnen rond een wirwar van feedbacklussen. Deze grenzeloosheid is een zwaard dat langs twee kanten snijdt.

Als de feedbacklussen op democratisch vlak worden ingezet, kan het een emancipatorische kracht hebben. Zo zetten de media dezer dagen gulzig in op communicatie en participatie van de burger met politici. VRT NWS bouwde met Jij Kiest een interface die de burger letterlijk een stem geeft. Burgers kunnen voorstellen doen aan hun eigen stad of gemeente. De redactie van VRT NWS moedigt de politici dan weer aan om te reageren op deze ideeën. Dat levert soms interessante inzichten op. Zoals op deze post: 'de kortrijksepoortstraat – zo een belangrijke as naar het station 'verboden voor fietsers’ – hallo?’. Technologie heeft op deze manier niet enkel een impact op de retail sector, maar ook op democratie.

 Maar het loopt ook mis. Het informatienetwerk van het internet is met zoveel geweld en snelheid door oude grenzen aan het breken, dat de controle regelmatig verloren gaat. Denk hierbij aan hashtag filter bubble, hashtag fake news of hashtag cyber attack. Dat het nieuws deze week draaide rond een aanranding van 36 jaar geleden bewijst dat de oude controlesystemen, de zogenaamde checks and balances, onder grote druk komen te staan. Door de confrontatie tussen de oude en de nieuwe ordening is het vertrouwen in het systeem erg klein geworden. Zo klein dat dit conflict op het hoogste niveau moet uitgevochten worden: de Senaatscommissie voor Justitie van de Verenigde Staten.

 Dus ja, technologie heeft onze wereld veranderd. Het is een wereld waarin grensoverschrijdend gedrag een economische opportuniteit voor de een is en een persoonlijk trauma voor de ander. Een wereld waarin de president van Amerika zelf zo in de war is over welk systeem – oud of nieuw – van waarde is, dat hij zijn legitimiteit moet bevestigen in zijn Twitter handle.

 
Fredo De Smet