Eén jaar Trump:

laat ons 8 november uitroepen
tot  de Dag van de Filter Bubble 

Illustratie_OpiniestukFredo_081117-01.png
 
 

Had je op 8 november een jaar geleden al gehoord over de Filter Bubble? Vanaf die dag maakte de term opgang als een verklaring voor de overwinning van Donald Trump. "Laat ons die dag jaarlijks vieren als een wake-up call dat we alert moeten zijn voor de tools die we gebruiken."

 

061aab31-c478-11e7-bbe7-02b7b76bf47f.jpg

Fredo De Smet

Fredo De Smet is oprichter van Gent M. Een denk- en doetank die zich inzet om meer bewustzijn te creëren rond de impact van technologie op het leven. Als curator werkt hij onder meer voor Design museum Gent, waar hij de tentoonstelling Hello, Robot co-cureerde.

 

Exact een jaar geleden werd in de Verenigde Staten een nieuwe president gekozen. Tot ieders grote verrassing bleek niet Hillary Clinton maar Donald Trump de verkiezingen te winnen. Nu zijn we al min of meer aan gewend aan het idee, maar een jaar geleden waren wij in Europe met verstomming geslagen. 

Vooraf leek het namelijk een absurd idee: een vrouwonvriendelijke zakenman zonder enige ervaring in de politiek… Zal hij president van de Verenigde Staten worden? Zo iemand? Dat kan. Nochtans, Donald Trump werd op democratische wijze verkozen. Dat wil dus zeggen dat er mensen voor hem gestemd hebben. Veel mensen. Om even Paul Jambers te citeren: "Wie zijn die mensen? Wat drijft hen? En vooral: hoe kon het gebeuren dat we dit niet zagen aankomen?"

c5251cd8-c479-11e7-bbe7-02b7b76bf47f.jpg

Voor dat laatste werden er verklaringen gezocht en gevonden in de manier waarop we met nieuws en media omgaan. Hadden Facebook en co ervoor gezorgd dat we blind werden voor mensen die anders naar de wereld keken?

Waren we in een filterbubbel terechtgekomen, was een vraag die meer en meer gesteld werd.

Ik herinner mij dat ik verrast was door de manier waarop het begrip plots ingang vond in nieuwsitems en opiniestukken. De uitleg van het concept filterbubbel leek soms op de verklaring die je ook op Wikipedia kon lezen. Alsof de journalist het concept ook net geleerd en opgezocht had. Ik wil niet met vingers wijzen, dat helpt ons niet vooruit.

Maar toch, stel jezelf de vraag: had jij er ooit al van gehoord? Het idee van de echokamer of filterbubbel was misschien voor vele mediagebruikers en - makers nieuw. Het begrip zelf was dat niet. 

ce879bea-c479-11e7-bbe7-02b7b76bf47f.jpg

De Amerikaanse onderzoek Eli Pariser schreef er reeds over in 2011. Hij gaf er zelfs een lezing over op een TED podium. Geen onbekend mediamerk, zou je denken. De opname van de talk telt meer dan 4 miljoen views op de TED website. Hoeveel ervan stammen uit het laatste jaar, vraag ik me dan af.

Hoe dan ook, dat digitale platformen zoals Facebook een negatieve invloed kunnen hebben op mediabeleving is dus oud nieuws. Opmerkelijk is wel dat Pariser letterlijk waarschuwt voor de impact van filters en algoritmes op de democratie.

Verkeerde filters en algoritmes kunnen voor een verkeerde balans aan informatie zorgen, wat uiteindelijk de democratie kan bedreigen - aldus Pariser in 2011. Je kan dus niet zeggen dat we niet werden gewaarschuwd. En toch was het concept filterbubbel vrij onbekend tot 08 november 2016.

Hoe komt dat? Misschien omdat - zoals mij deze week nog eens in de maag werd gesplitst - media en innovatie een niche is. ‘Daar ligt niemand wakker van’. Zucht.  Toegegeven, #fakenews, #filterbubbles, … het klinkt misschien allemaal wat abstract en technisch. Journalist Tim Verheyden stelde een mooi overzicht samen (lees meer hier). 

En ook al weten we vandaag nog niet wat de exacte invloed ervan was op de uitkomst van de verkiezingen, we kunnen niet ontkennen dat digitale platformen een impact hebben op de wereld waarin we leven. Laat het duidelijk zijn dat media-innovatie niet enkel meer over apps en interfaces gaat, maar over onze media, onze middelen en onszelf.

"8 november, een dag die we jaarlijks vieren als een wake-up call dat we alert moeten zijn voor de tools die we gebruiken."

Daarom wil ik 08 november tot Internationale Dag van de Filter Bubbel uitroepen. Een dag die we jaarlijks vieren als een wake-up call dat we alert moeten zijn voor de tools die we gebruiken.

Een oproep om stil te moeten staan bij de manier waarop technologie werkt. Maar laat de Internationale Dag van de Filter Bubbel vooral een uitnodiging zijn om eens van zender te wisselen, om een andere krant te kopen of om -beter nog- in dialoog te gaan met iemand die helemaal anders denkt dan jezelf. Dat hoeft trouwens niet per se digitaal te gebeuren. Kan ook in het echte leven. Why not?